10 قبل از ظهر | یکشنبه نهم تیر 1387
تقويت سيستم تنفسي
بدن انسان براي ادامه حيات به سه عامل مهم نياز دارد: اكسيژن، آب و غذا. كمبود آب براي چند ساعت و كمبود غذا براي چند روز قابل تحمل است. اما كمبود اكسيژن در كمتر از 5 دقيقه منجر به مرگ ميشود. بنابراين تنفس مهمترين نياز يك موجود زنده است. همانطور كه در مباحث قبل ذكر شد، تنفس و تامين اكسيژن كافي، براي حفظ قدرت و استقامت ورزشكار لازم است.
مهمترين بخش از سيستم تنفسي ريهها ميباشند. عضلات بين دندهاي و پرده ديافراگم، با انقباض و انبساط خود، عمل تنفس را انجام ميدهند. اما اين عضلات تمرينپذير نيستند و يا تاثير تمرينات بر روي آنها بسيار اندك ميباشد. تنها راه تقويت ريهها، استفاده بهينه از حداكثر ظرفيت آنها ميباشد كه با تمرينات خاصي امكانپذير ميگردد. در جريان ورزش بيشينه، شدت فعاليت عضلات بين دندهاي و پرده ديافراگم بيشتر ميشود ولي بعيد بهنظر ميرسد كه خسته شوند. (درد زير دندهها در هنگام شدت تنفس، به علت كمبود اكسيژن در خون ميباشد)
سازگاري قفسه سينه با ورزشهاي گوناگون، اندك بوده و نظريههاي موجود نشان ميدهند كه تمرينهاي بدني مزمن بر ساختار يا كاركرد ريهها تاثير عمدهاي ندارند. به همين دليل بر ساختار متابوليكي عضلات تنفسي، اثر ناچيزي ميگذارند. درصورتي كه اندامهاي تمرينپذير (عضلات حركتي و عضله قلب) برتري بيشتري نسبت به اندامهاي تمرينناپذير ريوي داشته باشند، كاهش اكسيژن خون پيش ميآيد كه نشانهاي از عدم تناسب تهويه با نيازهاي متابوليكي ورزشكار است و اين كاهش اكسيژنرساني منجر به استفاده از سيستم بيهوازي براي تامين نياز بدن ميگردد.
ميزان تنفس با تهويه دقيقهاي سنجيده ميشود كه بيانگر ميزان هوايي است كه از ريهها خارج ميشود. تهويه دقيقهاي، از حاصلضرب حجم ريه در تعداد تنفس در دقيقه، محاسبه مي گردد. براي مثال حجم ريه يك فرد عادي 5/0 ليتر و تعداد تنفس او 12 بار در دقيقه ميباشد. بنابراين تهويه دقيقهاي اين فرد، 6 ليتر است. (6=12*5/0)
درخصوص اكسيژنرساني در ورزشهاي قندسوز، با كمال تعجب در خون سياهرگي ورزشكاران قندسوز، اكسيژن زيادي گزارش شده است. به اين معني كه درصد قابل توجهي از اكسيژن تحويل داده شده به عضلات، استفاده نشده و باز ميگردد! علت اين امر، سازگاري اندامهاي فعال با سيستم بيهوازي ميباشد كه عادت به استفاده از روش اسيد لاكتيك نموده و از اكسيژن دريافتي كاملا استفاده نميكنند!
عوامل مؤثر در تنفس
1) ظرفيت ريهها
براي دم و بازدم هرچه بهتر، بايد از ظرفيت ريههاي خود، حداكثر استفاده را ببريم. عمل تنفس با انبساط و انقباظ عضلات بين دندههاي خارجي و عضله ديافراگم انجام ميشود. اگرچه ريه انسان عضوي تمرينپذير نيست! اما ميتوان از ظرفيت موجود، حداكثر استفاده را نمود. براي اينكار، تمرين دم عميق از ناحيه شكم و بازدم كامل را هر روز انجام دهيد. دويدن آرام نيز روش خوبي براي افزايش بهرهروي از ظرفيت ريهها است.
2) ميزان هموگلوبين بدن
در خون انسان، سلولهايي به نام گلبولهاي قرمز وجود دارد که حامل اکسيژن مورد نياز سلولها ميباشند. آهن نقش مهمي در ساختن گلبولهاي قرمز خون و در حمل اکسيژن دارد. بنابراين آهن يكي از عوامل مهم در تنفس و اكسيژنرساني است و در استقامت و تنفس يك ورزشكار تكواندو، (بهخصوص در مسابقات) بسيار مؤثر ميباشد.
3) غلظت خون
افزايش غلظت خون، موجب كندي حركت خون در رگها شده و ضمن كاهش سوخترساني به سلولهاي بدن، فشار مضاعفي نيز به قلب و عروق وارد ميسازد.
4) درصد اكسيژن موجود در هوا
ورزش در هواي آزاد به تنفس سالم كمك ميكند. پيادهروي و كوهنوردي از بهترين ورزشهايي هستند كه در هر شرايط و سني قابل اجرا ميباشند. لازم است به تمام مربيان و ورزشكاران عزيز خاطر نشان شود كه به تهويه و گردش هواي سالنهاي ورزشي، رساندن اكسيژن و تخليه دياكسيد كربن و بوي عرق، توجه زيادي داشته باشند و از اين مهم غفلت ننمايند. در سالنهاي ورزشي با تهويه نادرست، كمبود اكسيژن سبب كاهش كارايي و خستگي زودرس ورزشكاران ميگردد. شما هم به راحتي ميتوانيد بين تمرين در سالنهاي با تهويه خوب و سالنهايي كه در زيرزمينهاي بدون تهويه ميباشند، از لحاظ استقامت، سطح يادگيري و هوشياري ورزشكاران مقايسه بهعمل آوريد.
لینك ثابت | نویسنده: شفیق | موضوع: جسم ورزشکار
برترین های تارنما: